Philippine Theater History and Genres, the first volume of Nicanor Tiongson’s trilogy of collected theater essays, is composed of two parts. The first puts together his three most important essays on the historical development of Philippine theater from its earliest beginnings to 2023, including the well-known essay “What Is Philippine Drama?” which uses the RPN (“Repleksiyon ng Pangangailangan ng Nakararami”) framework for the analysis of Philippine plays as well as the more recent “TAPAT: Teatro para sa TAO,” which refines the RPN criteria. The second part anthologizes comprehensive essays on the principal genres of Philippine theater: 1) the indigenous mimetic rituals, dances, customs, and dance dramas; the Hispanic-influenced forms like 2) the verse play komedya; 3) the Lenten passion play sinakulo; 4) the comic skits called sainete and entremes; 5) the play in prose with music called sarsuwela; 6) the American-influenced bodabil and stage show; and 7) the original plays by contemporary playwrights using realistic and non-realistic styles. 

“Panahon na para mabasa at pakinabangan ng madla ang kritisimo sa dulaan ni Dr. Nicanor G. Tiongson . . . Si Nic ang maituturing na pangunahing iskolar at kritiko ngayon sa ating pambansang teatro . . . Kahanga-hanga ang dedikasyon niya sa dulaang pang-entablado at pampelikula. Komprehensibo, wika nga, ang kaniyang sipat at titig sa kasaysayan at mga uri (genres) na tinalakay sa kaniyang mga pag-aaral . . . Narito ang isang iskolar na matiyagang maghalungkat sa mga aklatan at artsibo ng mga maaalikabok na libro at dokumento; narito ang iskolar na handang lumabas ng akademya para tuklasin ang mga bakas ng lumipas sa mga lalawigan . . . Sa pamamagitan ng masaganang dagdag na mga salaysay at ilang pagtutuwid-sa-sarili ay lalong tumingkad ang katangian ni Nic bilang pangunahing iskolar-kritiko sa ating pambansang dulaan. Maiaagapay ko ang kaniyang sinop, ingat, at tiyaga sa dedikasyon nina National Artist Bienvendio Lumbera at National Artist Resil Mojares . . . Sinuman ang Juan Matapang na magsuri sa socmed ngayon ay dapat magbasa muna ng kasaysayan alinsunod sa “kamalayang Pilipino” ni Dr. Nicanor Tiongson. Kung hindi . . . wala siyang karapatang sumawsaw sa dulaan.”
—Virgilio S. Almario, Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan